De UWV januarinota 2018 legt vier WIA-problemen bloot die de komende jaren van toenemend belang zullen zijn. Het aantal arbeidsongeschikten blijft stijgen, met de stijgende AOW-leeftijd als belangrijke achterliggende oorzaak. UWV mist momenteel de capaciteit om de uitstroom te vergroten. En het dempende effect van de slinkende WAO-populatie verliest aan belang.

Het oplopende aantal arbeidsongeschikten is vooral te wijten aan stijgende WIA-instroom. Na een forse stijging in 2016 nam in 2017 het aantal nieuwe WGA en IVA-uitkeringen opnieuw verder toe.

1. Het probleem is steeds vaker leeftijd, niet de conjunctuur

De instroom van zieke WW’ers in de WIA bereikte in 2017 een hoogtepunt, maar zal vanaf 2018 door afname van de WW-populatie naar verwachting snel dalen. Het zijn daarom vooral de zieke werknemers die van belang zijn. Zij zijn volgens UWV vaak 60 jaar en ouder. Het is bekend dat deze groep meer risico loopt om arbeidsongeschikt te raken. Maar ook dat hij door afschaffing van de VUT in omvang is gegroeid: steeds minder mensen hebben de mogelijkheid om vervroegd uit te treden.

2. De stijgende AOW-leeftijd wordt een steeds groter probleem

Hier komt de stapsgewijze verhoging van de AOW-leeftijd nog bij. Deze ontwikkeling remt aan de ene kant de daling van het aantal WIA-uitkeringen: mensen bereiken later de eindleeftijd. Tegelijkertijd drijft hij aan de andere kant de instroom op doordat meer mensen de AOW-leeftijd niet werkend halen. Dit effect is sinds 2016 merkbaar sterker omdat in de jaren 2016-2018 de AOW-leeftijd jaarlijks met drie maanden stijgt. In 2013-2015 was dat nog één maand per jaar. De komende jaren wint het effect waarschijnlijk nog meer aan kracht: in 2019-2021 zal de stijging vier maanden per jaar zijn.

3. UWV heeft geen capaciteit om de uitstroom te verbeteren

Herbeoordelingen door UWV zijn ook een belangrijke factor in de omvang van met name de WGA-populatie. De uitkeringsinstantie stelt zelf vast dat de uitstroom uit de WGA door herstel of overgang naar de IVA direct samenhangt met het aantal uitgevoerde herkeuringen. In 2017 leidden extra herbeoordelingen nog tot stijgende uitstroom. In 2018 verwacht UWV door capaciteitsgebrek echter minder herbeoordelingen uit te voeren. En zal de uitstroom dus afnemen, waarschuwt de nota.

4. Het dempende effect van de slinkende WAO-populatie neemt af

Een andere factor die van belang is voor het aantal arbeidsongeschikten is de WAO-populatie. Sinds de invoering van de WIA (2006) is er geen instroom in de WAO meer. Wel is er uitstroom, vooral doordat mensen de AOW-leeftijd bereiken. Tot 2016 had dit een sterk dempend effect op het totale aantal arbeidsongeschikten: de som van WAO en WIA-uitkeringen was ieder jaar iets lager. Sindsdien is er echter sprake van jaarlijkse toename. Het WAO-volume daalt wel, maar het WIA-volume stijgt harder. Eind 2017 oversteeg het aantal WIA-uitkeringen voor het eerst het aantal WAO-uitkeringen.

 

Meer informatie