Hoe zien de premies eruit die werkgevers vanaf 1 januari 2020 afdragen voor de sociale zekerheid? De juninota van UWV geeft een indruk van de gevolgen van het verdwijnen van de sectorfondsen. De omvang van de premies staat hierbij nog niet vast. Wel is duidelijk dat de WIA-instroom blijft toenemen en dat ook de werkloosheid weer gaat oplopen.

De Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) maakt per 2020 een einde aan de sectorfondsen die nu nog een belangrijke rol spelen in de premiesystematiek van de sociale zekerheid. Kleine en middelgrote werkgevers betalen momenteel premies voor de WGA en de Ziektewet die volledig of deels bestaan uit een sectorpremie. Bij de WW bepaalt de sectorsystematiek zelfs de premie van alle werkgevers.

Premielandschap verandert grondig

De juninota laat zien dat dit systeem er vanaf 2020 heel anders uitziet. Maar ook op welke premies de diverse schadelasten straks invloed hebben. De veranderingen in het premielandschap zijn:

  • WGA-lasten en -uitkeringsjaren verschuiven vanuit de sectorfondsen en het Uitvoeringsfonds voor de overheid (Ufo) naar het Arbeidsongeschiktheidsfonds en gaan dus mede de Aof-premie beïnvloeden;
  • Ziektewetlasten en -uitkeringsjaren in de sectorfondsen en het Ufo gaan naar de Werkhervattingskas en krijgen dus effect op de Whk-premie;
  • WW-lasten en -uitkeringsjaren in de sectorfondsen komen voortaan ten laste van het Algemeen Werkloosheidsfonds en bepalen dus mede de AWf-premie.

Stijgende instroom WGA en Ziektewet

De juninota geeft uiteraard nog geen definitieve premies voor 2020, die worden pas in het najaar vastgesteld. Wel is duidelijk dat de schadelast van WGA- en Ziektewetuitkeringen blijft oplopen.

  • UWV verwacht in 2019 en 2020 stijgende instroom in de WIA. Bij de IVA is de toename naar verhouding het grootst, maar ook de instroom in de WGA blijft toenemen. Een belangrijke oorzaak is de stijging van het aantal werkende 60-plussers. Deze groep heeft een verhoogde instroomkans vanwege een groter risico op gezondheidsproblemen.
  • De gunstige economische ontwikkeling veroorzaakt een toename van het aantal flexwerkers. UWV verwacht daarom meer Ziektewetuitkeringen voor flexkrachten. Daar komt nog een fors gestegen benutting van de no-riskpolis bij, vanwege toenemende bekendheid van dit instrument. UWV verwacht wel minder zieke werklozen, maar de totale Ziektewetschadelast stijgt.

Omslag: weer oplopende werkloosheid

Voor de WW gaan werkgevers met ingang van 2020 twee premies betalen. Een lage bij een vast contract en bij alle flexibele contracten een 5 procentpunt hogere waarin het verhoogde werkloosheidsrisico tot uitdrukking komt. Het is dan ook een ontwikkeling van belang dat het Centraal Planbureau (CPB) in de jaren 2019-2020 een omslag in de werkloosheid raamt. UWV verwacht mede op basis hiervan stijgende WW-instroom. In 2019 gaat het om 2.000 nieuwe uitkeringen, in 2020 zijn dat er al 17.900. Dat de WW-uitkeringslasten desondanks dalen, is zuiver te danken aan wettelijke beperking van de WW-uitkeringsduur.

Ook in de nota: meer eigenrisicodragers voor de WGA

Het aandeel eigenrisicodragers WGA daalde de afgelopen jaren van 51% van de loonsom in 2013 naar 37% in 2017. In 2018 is het aandeel volgens UWV licht toegenomen naar 38%. Voor de jaren tot en met 2020 verwacht UWV, op basis van de nu bekende aanvragen per 1 januari en per 1 juli 2019, een beperkte verdere toename van het aandeel eigenrisicodragers.

Over het aandeel eigenrisicodragers voor de Ziektewet doet de uitkeringsinstantie geen uitspraken. Wel signaleert UWV de mogelijkheid dat uitzenders die nu publiek verzekerd zijn, met ingang van 2020 eigenrisicodrager worden. Dit heeft te maken met het feit dat er voor deze groep dan een einde komt aan de mogelijkheid om een deel van hun loonsom buiten de uitzendsector te verlonen.