Met de economische crisis verder in de achteruitkijkspiegel is de stijging van de WIA-instroom inmiddels volledig afkomstig van werknemers met een vast dienstverband. De voortgaande opmars van flexwerk veroorzaakt hogere instroom en een langere uitkeringsduur in de Ziektewet. Intussen houdt UWV grote moeite om voldoende herbeoordelingen uit te voeren.

Dit zijn de voornaamste ontwikkelingen op het gebied van ziekte en arbeidsongeschiktheid die naar voren komen uit het Kennisverslag 2018-11 en het Achtmaandenverslag 2018 van UWV. Ze duiden erop dat met het aflopen van de financiële crisis de structurele groei van het aantal zieken en arbeidsongeschikten allerminst is verdwenen. Sommige problemen lijken door het einde van de crisis zelfs eerder groter te worden dan kleiner.

Aandeel zieke WW’ers in WIA-instroom neemt snel af
Net als in voorgaande jaren steeg de instroom in de WIA in de eerste helft van 2018 minder snel. Dit is vooral te danken aan ontwikkelingen in de WW. Toen tijdens de crisis de WW-populatie sterk groeide, stroomden relatief veel zieke WW’ers via de Ziektewet door naar de WIA. Nu het aantal WW-uitkeringen weer snel daalt, droogt deze toevloed grotendeels op. Omdat een Ziektewetuitkering maximaal twee jaar loopt, treedt deze ontwikkeling op met een vertraging van ongeveer dezelfde omvang. In totaal nam de WIA-instroom van zieke WW’ers in de eerste helft van 2018 af met ruim 5%.

Stijging instroom zieke werknemers blijft aanzienlijk
Bij de zieke werknemers nam de stijging van de WIA-instroom in de eerste helft van 2018 ook af. Hoewel dit een voortzetting van de trend van de voorbije jaren betekent, is de stijging met 6% nog steeds aanzienlijk. Hij doet zich het sterkst voor bij de IVA: bij de WGA is de toename beperkter. De voornaamste oorzaak van de WIA-instroom van zieke werknemers in 2018 is volgens UWV de verhoging van de pensioenleeftijd. Bij de IVA vindt bijna 75% van de toename plaats bij de 60-plussers en bij de WGA is de toename zelfs volledig bij deze leeftijdsgroep geconcentreerd.

Nieuwe versnelling WIA-instroom dreigt
Zorgelijk is dat UWV bij vaste werknemers weer een versnelde stijging signaleert van het aantal 42e week ziekmeldingen. Dit wijst mogelijk op een nieuwe versnelling van de WIA-instroom vanaf de tweede helft van 2018. Dat de trend zich niet alleen voordoet bij 60-plussers, geeft weinig reden voor optimisme voor de komende jaren. Tegelijkertijd zorgt de voortgaande stijging van het aantal flexwerkers voor een toename van het aantal (+2,5%) en de duur van Ziektewetuitkeringen (+3%). Dit doet vermoeden dat het aandeel ZW’ers in de WIA-instroom (nu gedaald van 49,8% naar 47,7%) ook weer gaat stijgen.

Uitstroomkans daalt in gelijk tempo met aantal herbeoordelingen
Bij alle instroomontwikkelingen is het uiteraard ook van belang om naar de uitstroom te blijven kijken. In dit verband is van groot belang dat UWV in de eerste acht maanden van 2018 minder herbeoordelingen wist uit te voeren dan in 2017 (-18,1%). De wel uitgevoerde herbeoordelingen leidden vooral tot een stijging van de doorstroom van de WGA naar de IVA (+18,1%). In totaal daalde de WIA-uitstroomkans bij UWV in de eerste acht maanden van 2018 met 20,4% ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.