De verhoging van de AOW-leeftijd is de voornaamste drijvende factor achter de voortgaande stijging van de WIA-instroom in 2018. Dit concludeert UWV in zijn derde kennisverslag van 2019, dat geheel is gewijd aan volumeontwikkelingen. Niet alleen het aantal oudere werknemers stijgt, maar ook het risico om arbeidsongeschikt te raken.

De uitkeringsinstantie noteert over 2018 een verdere toename van de instroom in de WIA met 4%. Dit is een voortzetting van de trend in 2017. Wel is er een verschil bij de verdeling over de IVA en de WGA. Bij de eerstgenoemde regeling steeg de instroom in 2018 met 11,1% (2017: 9,3%). Bij de WGA signaleert UWV afnemende groei (2018: 1,6%; 2017: 2,7%). Het verschil tussen IVA en WGA wordt zo steeds groter.

Het gaat vooral om oudere werknemers

De voornaamste oorzaak voor de stijgende WIA-instroom is een forse toename (+10,7%) van de instroom van zieke werknemers met een vast dienstverband. De instroom van zieke WW’ers en zieke werknemers met een tijdelijk dienstverband laat juist een daling zien. Opvallend is verder dat het voor het overgrote deel gaat om 60-plussers. De instroom van deze groep steeg in 2018 met ruim 16%. Tegelijkertijd liet de groep onder de 60 jaar wel degelijk ook een instroomstijging zien (+0,6%).

Meer werkende ouderen, stijgend risico

UWV ziet twee redenen voor de toenemende instroom van oudere werknemers.

  • De eerste is de afschaffing van de regelingen voor vervroegd uittreden. Hierdoor werken mensen langer door en stijgt het aantal oudere werkenden: in 2018 bedroeg deze stijging circa 4,2%.
  • De tweede is een toename van het gemiddelde risico op arbeidsongeschiktheid bij 60-plussers. Om precies te zijn heeft de groep van 62 jaar en ouder, die voorheen nog vervroegd kon uittreden, nu hetzelfde risiconiveau bereikt als de 61-jarigen (1,5% per jaar).

Opvallende daling WIA-instroom zieke flexwerkers

Bij de instroom van zieken met een tijdelijk dienstverband (zieke flexwerkers) signaleert UWV in 2018 een kleine daling (-0,3%). Dit is opmerkelijk omdat het aantal WIA-verzekerden met een tijdelijk contract al sinds 2014 fors aan het stijgen is. In 2014 ging het met 5,4% omhoog, in 2015 met 6,1% en in 2016 met 2,3%. Dit betekent dat de instroomkans bij de flexwerkers afneemt. UWV tast nog in het duister over de redenen. Maar het staat vast dat deze afname gelijktijdig plaatsvindt met een forse stijging van het aantal eigenrisicodragers voor de Ziektewet (van 6% in 2014 naar 30% in 2015, 33% in 2016, 41% in 2017 en 43% in 2018).